Czy okres wypowiedzenia należy zaliczyć do zakładowego stażu pracy?

Rozwiązując z pracownikiem umowę o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia nietrudno wpaść w pułapkę przy obliczaniu zakładowego stażu pracy, od którego w końcu zależy długość samego okresu wypowiedzenia. Naturalnym odruchem jest bowiem ustalenie zakładowego stażu pracy na dzień wręczenia wypowiedzenia, co prowadzi do pominięcia faktu, że staż ten powinien zostać zwiększony o sam okres wypowiedzenia. Problem w tym, że taka intuicja może być myląca. Warto w tym miejscu przypomnieć, że dla ustalenia właściwego okresu wypowiedzenia istotne jest liczenie stażu nie do dnia wręczenia wypowiedzenia, lecz do dnia rozwiązania stosunku pracy.

Dylemat praktyczny

Zgodnie z przepisem art. 36 § 1 kp okres wypowiedzenia umowy o pracę zawartej na czas określony albo nieokreślony zależy od okresu zatrudnienia u danego pracodawcy. Wynosi on odpowiednio: 2 tygodnie, jeżeli pracownik był zatrudniony krócej niż 6 miesięcy, 1 miesiąc, jeżeli był zatrudniony co najmniej 6 miesięcy, oraz 3 miesiące, jeżeli był zatrudniony co najmniej 3 lata.

Przepisy ustawowe wyznaczają zatem jednoznaczne stażowe „progi” poszczególnych okresów wypowiedzenia. W praktyce może powstać jednak problem wtedy, gdy pracownik „wpada” w wyższy próg zakładowego stażu pracy już po wręczeniu mu oświadczenia woli o wypowiedzeniu, ale jeszcze przed datą rozwiązania stosunku pracy. Kwestii tej właściwe przepisy już nie regulują wprost.

W tym miejscu powstaje zatem pytanie: czy w celu ustalenia właściwego okresu wypowiedzenia zakładowy staż pracy należy liczyć do dnia doręczenia pracownikowi oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku pracy, czy do dnia, w którym dojdzie do rozwiązania stosunku pracy.

Właściwa odpowiedź: skoro okres wypowiedzenia jest okresem, w którym stosunek pracy trwa dalej – nawet gdy doszło do zwolnienia z obowiązku świadczenia pracy – należy go wliczać do zakładowego stażu pracy, od długości którego zależy długość okresu wypowiedzenia.

Stanowisko Sądu Najwyższego

Bezpośrednie potwierdzenie powyższego stanowiska znajduje się w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w tym w szczególności w wyroku z 11 maja 1999 r. w sprawie o sygn. akt I PKN 34/99. Zdaniem Sądu Najwyższego, długość okresu wypowiedzenia jest determinowania przez cały okres zatrudnienia pracownika u danego pracodawcy, tj. przez okres od dnia zawarcia pierwszej umowy o pracę do daty jej rozwiązania. W przypadku rozwiązania umowy o pracę z zachowaniem okresu wypowiedzenia oznacza to, że licznik nie zatrzymuje się w dniu wręczenia pracownikowi oświadczenia woli o wypowiedzeniu umowy o pracę i „biegnie” aż do daty rozwiązania umowy.

W stanie faktycznym leżącym u podstaw sprawy rozpoznawanej przez Sąd Najwyższy pracodawca wskazał miesięczny okres wypowiedzenia i założył, że do rozwiązania umowy o pracę dojdzie z dniem 31 marca. Pracodawca wyjaśnił, że w dniu złożenia wypowiedzenia zwalniany pracownik nie miał jeszcze trzyletniego stażu pracy. Staż w takim wymiarze pracownik osiągnąłby w dniu 20 marca, a zatem w czasie biegnącego jeszcze okresu wypowiedzenia. Sąd uznał, że w takiej sytuacji pracodawca powinien zastosować trzymiesięczny okres wypowiedzenia.

Proste i przekonujące uzasadnienie: skoro w przypadku wypowiedzenia, stosunek pracy rozwiązuje się z upływem ostatniego dnia okresu wypowiedzenia, a zakładowy staż pracy to cały okres zatrudnienia u danego pracodawcy, to do stażu pracy determinującego długość okresu wypowiedzenia zaliczyć należy także sam okres wypowiedzenia.

Potwierdza to Państwowa Inspekcja Pracy

Przywołane stanowisko Sądu Najwyższego jest wciąż aktualne, co potwierdza także Państwowa Inspekcja Pracy. PIP wprost wskazuje, że także sam okres wypowiedzenia powinien być wliczany do zakładowego stażu pracy, a zatem jeżeli w trakcie prognozowanego okresu wypowiedzenia pracownik „wskoczy” w wyższy próg stażowy z art. 36 § 1 kp, to okres wypowiedzenia powinien ulec wydłużeniu z mocy prawa (zob. https://www.pip.gov.pl/dla-pracodawcow/pytania-i-odpowiedzi/czy-okres-wypowiedzenia-wlicza-sie-do-stazu-pracy).

Praktyczny scenariusz

Pracownik został zatrudniony 10 lipca 2023 r. Pracodawca wręcza mu oświadczenie woli o wypowiedzeniu umowy o pracę w dniu 20 czerwca 2026 r. Gdy skupimy się wyłącznie na dniu złożenia oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku pracy to dojdziemy do wniosku, że pracownik w tym momencie nie ma jeszcze 3 lat stażu, a zatem intuicyjnie możemy wpaść w pułapkę zastosowania miesięcznego okresu wypowiedzenia. Jak wskazuje SN i PIP, byłby to błąd.

Zwróćmy bowiem uwagę na datę rozwiązania stosunku pracy. W naszym scenariuszu, przy miesięcznym okresie wypowiedzenia umowa o pracę uległaby rozwiązaniu w dniu 31 lipca 2026 r., a zatem już po dacie osiągnięcia przez zwalnianego pracownika 3-letniego stażu. I właśnie dlatego w podobnych scenariuszach należałoby przyjąć 3-miesięczny okres wypowiedzenia.

Dlaczego ustalenie właściwego okresu zatrudnienia ma znaczenie?

Ustalenie niewłaściwego okresu wypowiedzenia to nie prosta pomyłka. Należy pamiętać, że umowa o pracę w rzeczywistości rozwiązuje się z upływem właściwego okresu wypowiedzenia, a pracownikowi przysługuje wynagrodzenie do daty prawidłowego rozwiązania umowy. W praktyce może to oznaczać konieczność korekty świadectwa pracy, rozliczeń płacowych, urlopowych i ubezpieczeniowych.

Pracodawca powinien też mieć na uwadze fakt, że obecnie zakładowy staż pracy z art. 36 § 1 kp nie ogranicza się jedynie do aktualnej umowy o pracę. Co do zasady, należy bowiem uwzględnić łączny staż zatrudnienia u danego pracodawcy, a więc także wcześniejsze okresy zatrudnienia, nawet jeżeli występowały między nimi przerwy. Co więcej, od 2026 r. należy również pamiętać o nowych zasadach zaliczania niektórych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy (np. zlecenie), co również wpływa na ustalenie właściwego zakładowego stażu pracy i okresu wypowiedzenia.

Prosty wniosek dla HR i pracodawców

Warto zapamiętać, że przed wręczeniem oświadczenia woli o wypowiedzeniu stosunku pracy nie należy skupiać się wyłącznie na okresie dotychczasowej pracy. By mieć absolutną pewność, że ustaliliśmy prawidłowy zakładowy staż pracy i okres wypowiedzenia należy ustalić, ile będzie wynosił staż zwalnianego pracownika w planowanej dacie rozwiązania stosunku pracy. Jeżeli do tej daty zakładowy staż pracy przekroczy próg 6 miesięcy albo 3 lat, należy przyjąć dłuższy okres wypowiedzenia.